5/36 және 4/20: кіші өрістегі лотереяларды қалай оқуға болады
Автор: Айдос Бектұрұлы
Лотереяның атында екі сан тұрса, олар әдетте былай оқылады: бірінші сан — сен таңдайтын сандардың саны, екіншісі — таңдау өрісіндегі барлық сан. «5/36» дегені 36 саннан 5-еуін таңдау, «4/20» дегені 20 саннан 4-еуін таңдау. Мұндай форматтағы лото ойындары 6/49-ға қарағанда әлдеқайда «жақын» көрінеді. Қаншалықты екенін санайық.
Комбинациялар саны
- 5/36: 36 саннан 5 таңдау — 376 992 комбинация.
- 4/20: 20 саннан 4 таңдау — 4 845 комбинация.
Салыстыру үшін, 6/49 форматында 13 983 816 комбинация бар. Яғни 5/36 шамамен 37 есе, 4/20 шамамен 2 900 есе «кішірек». Бас жүлде ықтималдығы осыған сәйкес артады: 4/20 форматында ол 4 845-тің 1-і, 5/36-да 376 992-нің 1-і.
Ішінара сәйкестіктер
Өріс кіші болғанда ішінара сәйкестік жиірек кездеседі. Мысалы, 5/36 форматында дәл 3 санды табу ықтималдығы шамамен 1,2%, яғни 81 билеттің біреуінде.
Бұл жерде қарапайым заңдылық бар: өріс кіші болған сайын, сәйкестік жиірек болады. Сондықтан жүлде кестесі әдетте соған сай болады: ықтималдық жоғары болса, төлем кіші. Үлкен жүлде үшін көбіне үлкен өріс керек.
Нені тексеру керек
Нақты ойынның ережесі белгілеуден гөрі көп нәрсені береді:
- Тек негізгі сандар ма, әлде қосымша сан (бонус) бар ма?
- Ұтыс қай сәйкестіктен басталады: 2-ден бе, 3-тен бе?
- Жүлде тіркелген бе, әлде тираждың жалпы қорына қарай бөлінеді ме?
- Тираж қаншалықты жиі өтеді?
Бұл сұрақтарға жауапты ойынның өз ережесінен алу керек. Белгілеу — тек бастама. 5/36 мен 4/20 атына қарағанда ойынның қалай жұмыс істейтінін болжауға болады, бірақ дәл ережесін болжау қауіпті.
Мысал: төрт сан жиырмадан
4/20 форматында қанша сан сәйкес келетінін санап көрейік. Бәрі төртеу шықса — 4 845-тің 1-і, шамамен 0,02%. Дәл үшеуі сәйкес келсе — шамамен 1,3%. Дәл екеуі — шамамен 15%. Ең жиі кездесетіні — бір сан: шамамен 46%. Ешқайсысы сәйкес келмеуі шамамен 38%. Қосындысы жүзге тең. Бұл сандар көрсеткендей, өріс кіші болса, ішінара сәйкестік жиі кездеседі, ал төлем кестесі әдетте соған сай келеді.